Những câu đố về lịch sử tiêu biểu chọn lọc

0
383

Những câu đố về lịch sử: Đây là bài viết tổng hợp những câu đố về nhân vật lịch sử – các anh hùng dân tộc của Việt Nam. Những câu đố về lịch sử nằm trong bộ sưu tập những câu đố về các nhân vật lịch sử rất hữu ích, vừa để thư giãn, luyện trí nhớ và để học môn lịch sử tốt hơn.

Dựa vào những sự kiện lịch sử tiêu biểu, nhất là các nhân vật lịch sử, tác giả dân gian đã khái quát bằng những câu đố thơ với hình ảnh sinh động, “thách đố” nhau sự hiểu biết về lịch sử cha ông để lại.
Câu đố dân gian có tự ngàn xưa, do tác giả dân gian sáng tác và lưu truyền rộng rãi từ đời này qua đời khác. Nếu ca dao là những bài thơ dân gian giàu tình cảm thì câu đố là những bài thơ dân gian giàu trí tuệ. Thể lục bát trong câu đố dân gian đã giúp cho việc lưu truyền được dễ dàng, thuận tiện vì nó mang hơi thở của lời ăn tiếng nói hàng ngày của nhân dân.

Những “bài học lịch sử” bằng câu đố dân gian không “biên soạn” rườm rà, dài dòng mà khắc ghi vào lòng người nghe, người đọc! Chỉ cần hai câu, bốn câu lục bát thôi, mà người xưa đã “nắm bắt” được thần thái câu chuyện lịch sử cộng với cảm hứng thôi thúc, những câu đố lịch sử đã ra đời.

Ngược dòng thời gian, chúng ta thấy rõ hơn những tâm tình, những nỗi lòng và cả niềm tự hào về lịch sử dân tộc qua từng câu đố dân gian…

Khi nói về Ngô Quyền, người mở đầu cho nền độc lập dân tộc (năm 939), dân gian có câu: “Ai người trên Bạch Đằng Giang/ Dựng muôn cọc nhọn, dọc ngang sáng ngời/ Phá quân Nam Hán tơi bời/ Gươm thần độc lập giữa trời vung lên?”.

Đố về Lý Thường Kiệt, hình ảnh vị anh hùng dân tộc hiện lên qua từng câu chữ: “Ai người phá Tống bình Chiêm/ Ba ngày phá vỡ Khâm, Liêm hai thành/ Ung Châu đổ nát tan tành/ Mở đầu Bắc phạt, uy danh lẫy lừng?” và “Tuổi già nhưng sức không già/ Vung gươm Bắc phạt: quân nhà Tống tan/ Xuôi Nam: Chiêm quốc kinh hoàng/ Thơ Thần một áng lời vàng còn lưu?”.

Hình ảnh vị tướng đời Trần tự hỏi lòng “Nợ nước chưa xong, đầu đã bạc/ Mấy độ mài gươm bóng nguyệt tà” (Thuật hoài – Đặng Dung) cũng được khắc họa sâu sắc: “Ai mài gươm dưới trăng tà/ Quốc thù chưa trả, tóc đà điểm sương/ Một lần giết hụt giặc Trương/ Chẳng may bị bắt, nửa đường quyên sinh?”.

Câu đố về Nguyễn Trãi, vị anh hùng dân tộc đã “nếm mật nằm gai” hơn mười năm, đem hết tài năng giúp Lê Lợi lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Minh, giành lại nền độc lập dân tộc. Áng thiên cổ hùng văn Bình Ngô đại cáo mãi mãi lưu danh cùng lịch sử, cùng tên tuổi Nguyễn Trãi: “Nam quan bái biệt cha già/ Trở về nợ nước, thù nhà lo toan/ Lam Sơn góp lưỡi gươm vàng/ “Bình Ngô đại cáo” giang sơn thu về?”.

Câu đố về Tô Hiến Thành, một vị quan thanh liêm; giàu lòng yêu nước, căm ghét bọn nịnh thần… Tấm gương trung nghĩa của ông muôn đời còn sáng tỏ, là bài học cho bao kẻ ngày nay dựa uy quyền để tham nhũng hại dân: “Một lòng giữ đúng chiếu vua/ Tiền muôn bạc triệu cũng thua gan vàng/ Giữ tròn trung chính, trung can/ Phò vua giúp nước, chiêu an trong ngoài?”.

Câu đố về Nguyễn Công Trứ, một vị quan thanh liêm, chìm nổi bao phen giữa chốn quan trường và giàu lòng yêu nước (ngoài tám mươi tuổi vẫn xin vua cho đi đánh giặc). Lịch sử muôn đời ghi danh, tôn vinh ông bởi ông là một con người “văn võ song toàn”; sống ngẩng cao đầu, không chịu luồn cúi: “Cuộc đời như đám phù vân/ Biết bao vinh nhục cũng ngần ấy thôi/ Thăng thăng, giáng giáng mấy hồi/ Mấy vùng Sơn Hải đôi lời thi ca?”.

Câu đố về Quang Trung – Nguyễn Huệ, người “anh hùng áo vải” đã làm nên dấu ấn lịch sử qua trận đại phá quân Thanh, thu giang sơn về một mối. Những địa danh: Đống Đa, Ngọc Hồi vẫn còn mãi mãi như chứng tích của một chiến công oanh liệt của cha ông ta: “Tháng giêng, Kỷ Dậu, mùng năm/ Trận nào lũ giặc xâm lăng tơi bời/ Một vùng khói lửa ngút trời/ Quân ta đại thắng muôn người mừng vui?” và “Ai người giải phóng Thăng Long/ Nửa đêm trừ tịch quyết lòng tiến binh/ Đống Đa, sông Nhĩ vươn mình/ Giặc Thanh vỡ mộng cường chinh, nhớ đời?”.

Hoặc câu đố về Nguyễn Trường Tộ, một vị quan nhìn xa trông rộng nhưng không gặp thời, đành ngậm ngùi trước sự u mê, thủ cựu của triều đình nhà Nguyễn: “Dâng vua những bản điều trần/ Mong cho nước mạnh, muôn dân được giàu/ Triều đình thủ cựu hay đâu/ Làm cho điêu đứng, thảm sầu nước non?”.

Mỗi câu đố là một bài học lịch sử sinh động bởi nó được sáng tác theo cách nói của dân gian. Một khi được lưu truyền, câu đố trở thành tài sản chung của cộng đồng, của dân tộc. Có rất nhiều cách học sử mà câu đố là một cách học độc đáo nhất, sâu sắc nhất của tác giả dân gian. Phải chăng người xưa luôn có ý thức vun bồi lòng yêu quê hương, đất nước mà câu đố dân gian là một bằng chứng rõ ràng?

Hãy học sử theo cách học, cách truyền thụ của nhân dân, vì chúng ta đều nhận thức rằng: chính nhân dân chứ không ai khác là người sáng tạo ra lịch sử, người làm nên lịch sử, người viết nên những trang sử dân tộc từ xưa đến nay và muôn đời sau.

Những câu đố về lịch sử

Vũ Quang ai đã phất cờ
Bình Tây sát tả, bây giờ nhớ ai. – Là ai?

Vua nào tám tuổi lên ngôi
Dẫu còn nhỏ bé mà người thông minh
Ngai vàng hư vị nào vinh,
Vì dân trốn khỏi hoàng thành giữa đêm. – Là ai?

Từ bẩy tuổi đã lên ngôi
Việc dân, việc nước trọn đời lo toan
Mở trường thi, chọn văn quan
Lập Quốc Tử Giám luyện hàng danh nhân. – Là ai?

Đố ai đan sọt giữa đàng
Giáo đâm thủng vế rõ ràng không hay. – Là ai?

Đố ai đánh trống phất cờ
Giữa thành Hà Nội trong giờ nguy nan
Rồi khi trúc trẻ, ngói tan
Mượn dây oan nghiệt, giải oan anh hùng. – Là ai?

Đố ai giúp Bắc Bình Vương,
Kéo quân ra chiếm miếu đường Thăng Long
Làm cho Trịnh Khải đào vong,
Vua Lê đẹp ý nhưng không đoái hoài. – Là ai?

Đố ai ngang dọc vẫy vùng
Vũ Quang khởi nghĩa, hợp cùng Văn Thân
Cần Vương nổi tiếng xa gần
Tinh thần kháng địch bội phần lên cao. – Là ai?

Đố ai trên Bạch Đằng Giang,
Làm cho cọc nhọn, dọc ngang sáng ngời
Phá quân Nam Hán tơi bời,
Gươm thần độc lập giữa trời vung lên. – Là ai?

Từng khen khóc lóc theo cha
Rồi đem nợ nước, tình nhà ra cân.
Núi Lam tìm giúp minh quân
Bình Ngô đại cáo, bút thần ra tay. – Là ai?

Trạng nguyên lanh trí ai bì,
Đã từng ứng đối khi đi sứ Tàu
Một đời trong sạch trước sau
Tiền vô chủ quyết vào chầu, nộp kho. – Là ai?

Vì nhà, vì nước giao tranh
Thanh gươm, yên ngựa, phá thành, dốc quân
Sa cơ nào quản tấm thân,
Mặc voi giày xéo, chết gần chồng con. – Là ai?

Vua nào thuở bé chăn trâu,
Trường Yên một ngọn cờ lau tập tành
Sứ quân dẹp loạn phân tranh,
Dựng nền thống nhất sử xanh còn truyền – Là ai?

Đố ai đã bị đi đày,
Chỉ vì câu nói, đêm ngày đảo xa
Rồi sau đó được vua tha,
Đem về dưa hấu, đậm đà thơm ngon. – Là ai?

Đố ai đánh Tống Bình Chiêm
Ba ngày phá vỡ Khâm, Liêm hai thành
Ung Châu đổ nát, tan tành
Mở đầu Bắc phạt, uy danh vang lừng. – Là ai?

Đố ai giải phóng Thăng Long,
Nửa đêm trừ tịch, quyết lòng tiến binh.
Đống Đa, sông Nhĩ vươn mình
Giặc Thanh vỡ mộng cường chinh, tơi bời. – Là ai?

Đố ai khởi nghĩa Thái Nguyên
Giữa nơi doanh trại, cướp quyền chỉ huy
Pháo sơn gặp bước gian nguy,
Ngang nhiên tuẫn tiết chỉ vì non sông. – Là ai?

Đố ai qua Nhật, sang Tàu
Soạn thành huyết lệ lưu cầu tàn thư.
Hô hào vận động Đông Du,
Kết đoàn cùng với sĩ phu khắp miền. – Là ai?

Tướng nào mà thả bồ câu,
Tướng nào mà chết chẳng cầu giặc Nguyên. – Là ai?

Thù chồng nợ nước hỏi ai,
Đuôi quân tham bạo, diệt loài xâm lăng
Mê Linh nổi sóng đất bằng,
Hát giang ghi dấu hơn căm đến giờ. – Là ai?

Tuổi già nhưng sức chẳng già,
Vung gươm Bắc tiến: quân nhà Tống tan.
Xuôi Nam: Chiêm quốc kinh hoàng,
Thơ thần một áng: lời vàng còn ghi. – Là ai?

Thanh liêm vốn sẵn tính trời,
Tiền muôn, bạc vạn chẳng dời lòng ngay.
Tài đối đáp thật là hay,
Trạng Nguyên hai nước, ông này là ai. – Là ai?

Quê người ở Hà Tĩnh
Đi thi đỗ Đình Nguyên
Tùng là quan Ngự sử,
Khẳng khái, Thuyết, Tường kiêng.
Gian khổ suốt mười miên.
Văn Thân dù tan rã,
Danh thơm vẫn lưu truyền. – Là ai?

Ai đứng đầu đảng Văn Thân
Thần đồng ai đã dự phần nhớ dai. – Là ai?

Ai làm vua ở đồng lầy,
Ai thường tập trận với bầy trẻ trâu. – Là ai?

Ai mài gươm dưới trăng tà,
Quốc thù chưa trả, đầu đã điểm sương
Một lần giết hụt giặc Trương,
Về sau bị bắt nửa đường quyên sinh. – Là ai?

Vua nào đã bốn ngàn xuân,
Vẫn ghi công đức toàn dân phụng thờ. – Là ai?

Ai vì nước bỏ thù nhà,
Ai từng thắng trận Đống Đa vang lừng. – Là ai?

Ai không bỏ nghĩa tham vàng,
Và ai nhóm lửa đốt than đợi chờ. – Là ai?

Ai người mang đỗ, ngô về
Dạy dân cày cấy lên vùa vàng tươi. – Là ai?

Ai người mặc đổi áo vua,
Cầm quân ra trận đánh lừa giặc Minh.
Vì đại nghĩa phải hy sinh,
Tấm gương trung nghĩa, hiển vinh đời đời. – Là ai?

Bậc anh hùng tài không đợi tuổi,
Sấu chữ cờ giong ruổi khắp nơi,
Đánh cho quân giặc tơi bời,
Chương Dương, Hàm Tử rạng ngời chiến công. – Là ai?

Gái nào giặc đánh chẳng khai,
Chết hô khẩu hiệu, hoa cài tóc xanh. – Là ai?

Bị giam cầm ở Thái Nguyên,
Bèn cùng Đội Cấn nổi lên diệt thù
Bảy ngày, một cỏi biên khu,
Nghĩa quân tan rã, mặc dù kiên trung. – Là ai?

Can trường kháng chiến mười năm
Anh hùng áo vải nhiều lần khốn nguy.
Gian lao có quản ngại gì,
Gươm thần trả lại chính vì quốc dân. – Là ai?

Cuộc đời như đám phù vân,
Biết bao vinh nhục cũng ngần ấy thôi.
Thăng thăng, giáng giáng, mặc đời
Mấy vùng Sơn Hải, đôi lời thi ca. – Là ai?

Cờ lau tập trận thiếu thời,
Lớn lên Vạn Kiếp khắp trời danh uy.
Hoa Lư nên bóng quốc kỳ,
Trường An nay hãy còn ghi ơn người – Là ai?

Còn ai đổi mặc hoàng bào,
Ai đem Nhật Tảo ghi vào sử xanh. – Là ai?

Còn ai đổi mặc hoàng bào,
Bình Ngô đại cáo người nào soạn ra. – Là ai?

Quyết tâm rửa sạch quân thù,
Ô hô cặp mắt công phu lỡ làng. – Là ai?

Ai đã nối nghiệp Tiền Lê,
Rời Hoa Lư, dời đô về Đại La. – Là ai?

Trên đây là những câu đố về lịch sử của Việt Nam. Hãy Like và Share giúp caudo.net nếu bạn thấy bài viết có ích. Chúc các bạn vui vẻ !

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here